BAZ uitgelegd: wat betekent de verplichte AOV voor zelfstandigen?

De verplichte AOV voor zelfstandigen komt eraan. Met de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ) wil de overheid zorgen dat elke zelfstandige verzekerd is bij arbeidsongeschiktheid.

Het recente advies van de Raad van State is kritisch. Tegelijk laat het vooral zien: dit dossier gaat niet meer weg. Wat betekent deze verplichte AOV voor zelfstandigen concreet? En wat verandert er voor jouw flexonderneming?

Dit artikel is gecontroleerd door René de Haas, expert op het gebied van wet- en regelgeving in de flexbranche.

Wat is de verplichte AOV voor zelfstandigen (BAZ)?

De Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ) moet ervoor zorgen dat alle zelfstandigen een minimale inkomensbescherming hebben bij arbeidsongeschiktheid.

De belangrijkste punten op een rij:

• Verplichte publieke verzekering via UWV
• Opt-out naar een private AOV mogelijk
• Wachttijd van 104 weken
• Uitkering: 70% van de winst
• Maximum: wettelijk minimumloon
• Premie: maximaal circa €171 per maand (aftrekbaar)

Niet iedereen valt onder de regeling. Denk aan dga’s en meewerkende partners.

Waarom komt de verplichte AOV voor zelfstandigen er?

De aanleiding is simpel: veel zelfstandigen zijn niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid.

En dat zorgt voor risico’s:

• Voor de zelfstandige zelf (inkomensverlies)
• Voor de samenleving (bijstand als vangnet)
• Voor de arbeidsmarkt (oneerlijke concurrentie met werknemers)

Deze verplichte AOV voor zelfstandigen vormt de basis van het nieuwe stelsel. De overheid wil daarom met de BAZ meer inkomenszekerheid creëren en het speelveld tussen werknemers en zelfstandigen gelijkwaardiger maken. Dat klinkt logisch. En dat vindt de Raad van State ook.

Raad van State kritisch op verplichte AOV zelfstandigen

De Raad van State is opvallend scherp in het advies. De kern? Niet doen, tenzij het voorstel flink wordt aangepast. Dat is stevig. En dat komt door vier grote knelpunten:

1. De uitvoering is nu niet haalbaar

Het UWV heeft al grote achterstanden in de WIA.

• Tekort aan verzekeringsartsen
• Lange wachttijden bij keuringen

De conclusie: eerst de WIA vereenvoudigen, anders is de BAZ niet uitvoerbaar.

Ook de Belastingdienst krijgt een zware IT-opgave. Invoering vóór 2030 is volgens de Raad van State niet realistisch.

2. Het stelsel wordt te complex

Er komt een extra regeling naast de bestaande WIA. En dat maakt het ingewikkeld.

Denk aan situaties waarin iemand:

• Deels werknemer is
• Deels zelfstandig ondernemer
• Of in meerdere landen werkt

Dat is geen kleine groep. Ongeveer 40% van de zelfstandigen heeft meerdere inkomensbronnen. Het gevolg is dat er onduidelijkheid is over rechten en plichten, een moeilijke uitvoering en meer kans op fouten.

Daarnaast worden belangrijke keuzes doorgeschoven naar lagere regelgeving. Dat zorgt voor onzekerheid.

3. De bescherming is beperkt

Op papier klinkt 70% van je inkomen redelijk. Maar in de praktijk valt dat tegen.

Waarom?

• De uitkering is gemaximeerd op het minimumloon
• Veel zelfstandigen verdienen meer dan dat
• Wachttijd van 2 jaar is lang

Dat betekent dat je eerst zelf financiële buffers moet aanspreken en dat er een grote inkomensval kan zijn bij arbeidsongeschiktheid. In sommige gevallen kom je qua inkomen niet veel verder dan bijstandsniveau. En daar betaal je dan wel premie voor.

4. Het speelveld wordt niet echt gelijk

Een belangrijk doel van de BAZ is eerlijkere concurrentie tussen werknemers en zelfstandigen, maar volgens de Raad van State lukt dat maar deels.

Waarom?

• Niet alle zelfstandigen vallen onder de regeling
• Opt-out naar private verzekeringen zorgt voor verschillen
• Verschillende inkomens leiden tot verschillende effecten

Het resultaat: nieuwe ongelijkheid in plaats van minder.

Eerst de WIA hervormen

De belangrijkste boodschap van de Raad van State: begin bij de basis.

De WIA (arbeidsongeschiktheid voor werknemers) is nu al:

• Complex
• Moeilijk uitvoerbaar
• Overbelast

Zolang dat niet is opgelost, heeft een nieuw systeem weinig kans van slagen. Het advies van de Raad van State is om eerst de WIA te vereenvoudigen, daarna opnieuw te kijken naar de BAZ en eventueel breder te denken. Bijvoorbeeld één systeem voor iedereen.

Wat zegt het kabinet?

Het kabinet erkent de problemen, maar wil toch door.

Waarom?

• Europese afspraken (Herstel- en Veerkrachtplan)
• Risico op €600 miljoen korting bij uitstel

Wel wordt gezegd:

• Invoering niet vóór 2030
• Alleen als uitvoerders er klaar voor zijn

Met andere woorden: de richting staat vast, maar de weg ernaartoe nog niet.

Wat betekent de verplichte AOV voor jouw flexonderneming?

Voor jou als ondernemer in de flexbranche is dit geen ver-van-je-bed-show.

Je krijgt hier direct of indirect mee te maken:

1. Verplichte AOV verandert de zzp-markt

De aantrekkelijkheid van zzp kan veranderen:

• Hogere kosten (premie)
• Minder vrijheid
• Meer regelgeving

Dat beïnvloedt:

• Keuze tussen loondienst en zelfstandigheid
• Tarieven
• Beschikbaarheid van zzp’ers

2. Meer adviesvragen van klanten en zzp’ers

Je gaat vaker deze vragen krijgen:

• Moet ik straks verplicht een AOV afsluiten?
• Is een private verzekering slimmer?
• Wat gebeurt er met mijn inkomen bij uitval?

Dit is jouw moment om waarde toe te voegen.

3. Meer druk op compliance en administratie

Met de BAZ komt er meer controle en administratie:

• Wie valt onder de verplichting?
• Is er een geldige opt-out?
• Hoe zit het met gecombineerde inkomsten?

Dit vraagt om strakke processen in je backoffice.

Wat kun je nu doe rondom de verplichte AOV

Je hoeft niet te wachten tot de wet er is. Sterker nog: dat is onverstandig.

Dit kun je nu al oppakken:

• Bereid je administratie voor op extra checks
• Analyseer je zzp-populatie
• Check hoe zij nu verzekerd zij
• Bespreek risico’s en bewustwording
• Verdiep je in private AOV-oplossingen

Samen groeien. Samen sterker.

Dit soort vraagstukken laten zien hoe complex de flexbranche kan zijn. En waarom je het niet alleen hoeft te doen. Bij Flexhub zeggen we niet voor niets: Waarom moeilijk doen, als het samen kan?

Wij helpen flexondernemers dagelijks met dit soort juridische vraagstukken. Zodat jij je kunt focussen op groei.

FAQ over verplichte AOV zelfstandigen