Proefdraaien? Zo voorkom je een onbedoeld vast contract

Een kandidaat eerst even laten proefdraaien. Klinkt logisch, toch? Zeker in sectoren zoals horeca, logistiek of techniek wil je snel zien of iemand past. Maar juridisch zit hier een flinke adder onder het gras. Want proefdraaien kan al snel leiden tot een arbeidsovereenkomst.

De recente uitspraak van de rechtbank Noord-Holland maakt dat weer pijnlijk duidelijk. En eerlijk is eerlijk: dit raakt veel uitzend- en detacheringsbureaus direct.

In dit artikel leggen we helder uit hoe het zit. Wanneer telt proefdraaien mee in de ketenregeling? Wat is het verschil met een UWV-proefplaatsing? En hoe voorkom je risico’s?

Dit artikel is gecontroleerd door René de Haas, expert op het gebied van wet- en regelgeving.

Wat is de ketenregeling?

Even een korte opfrisser. De ketenregeling bepaalt wanneer een tijdelijk contract automatisch overgaat in een vast contract. In het kort:

• Maximaal 3 tijdelijke contracten
• Binnen een periode van 3 jaar
• Daarna ontstaat automatisch een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd
• Na een tussenpozen van meer dan 6 maanden start de ketenregeling opnieuw
• Voor seizoenarbeid geldt een tussenpozen van 3 maanden

Maar… die keten begint eerder dan veel ondernemers denken.

Proefdraaien via het UWV

Laten we beginnen met het goede nieuws. Een officiële proefplaatsing via het UWV telt in principe niet mee in de ketenregeling. Waarom niet?

Omdat er geen arbeidsovereenkomst is. En dat komt doordat:

• er geen loon wordt betaald
• de kandidaat werkt met behoud van uitkering
• de afspraken formeel zijn vastgelegd via het UWV

Hier ontbreekt dus één van de drie vereisten voor een arbeidsovereenkomst. Dat maakt het veilig. Mits je het goed regelt.

Wanneer is er sprake van een arbeidsovereenkomst?

Dit is de kern. Want hier gaat het vaak mis.

Er is sprake van een arbeidsovereenkomst als aan deze drie voorwaarden wordt voldaan:

• Arbeid → iemand verricht daadwerkelijk werk
• Gezag → jij geeft instructies en stuurt aan
• Loon → er staat een vergoeding tegenover

En let op: de rechter kijkt naar de feitelijke situatie, niet naar wat je op papier zet.

Dus noem je het “proefdraaien”? Dat maakt juridisch niets uit.

Voorbeeld uit de praktijk

In de zaak waar de rechter zich over boog, ging het om een horecamedewerker die twee dagen “meedraaide” vóór haar contract begon.

Wat bleek?

• Ze werkte daadwerkelijk mee (achter de bar, bediening)
• Ze kreeg instructies (dus gezagsverhouding)
• Ze werd betaald (uren stonden op de loonlijst)

Conclusie van de rechter: dit waren gewoon werkdagen.

Dit betekent dat de keten al begon vóór het eerste contract en de werknemer uiteindelijk dus recht had op een vast contract. Dat is een dure misrekening.

Wanneer wordt proefdraaien ene arbeidsovereenkomst?

Het arbeidsrecht beschermt werknemers. En dat zie je terug in dit soort uitspraken. De rechter kijkt naar het totaalplaatje en weegt vaak in het voordeel van de werknemer.

Een paar signalen die al snel doorslaggevend zijn:

• iemand draait mee in het rooster
• er is klantcontact of productiewerk
• er worden instructies gegeven
• er is (indirecte) betaling
• er wordt verwacht dat iemand “gewoon meewerkt”

En eerlijk: dat is precies hoe “proefdraaien” in de praktijk vaak gaat.

Het verschil tussen kennismaken en werken

Wil je iemand leren kennen vóór indiensttreding? Dat kan. Maar er zit een harde grens.

Zodra iemand waarde toevoegt aan je organisatie, zit je al snel in de gevarenzone.

Veelgemaakte fouten

We zien in de praktijk steeds dezelfde valkuilen. Herken je deze?

• “Het is maar één dag, dat maakt niet uit”
• “We betalen het zwart / als vergoeding”
• “Iedereen in de branche doet dit zo”
• “Het staat niet op papier, dus het telt niet”

Maar zo werkt het dus niet. De rechter kijkt naar wat er écht gebeurt, niet naar hoe jij het noemt.

Wat betekent dit voor uitzend- en detacheringsbureaus?

Voor flexondernemers is dit extra belangrijk. Jij zit vaak tussen kandidaat en opdrachtgever in.

En dat brengt risico’s met zich mee:

• een opdrachtgever laat iemand proefdraaien
• jij bent formeel werkgever
• de keten start ongemerkt eerder
• jij draait op voor de gevolgen

Daarom is het cruciaal om dit strak te organiseren.

Hoe voorkom je problemen?

Gelukkig kun je veel risico’s voorkomen met een paar duidelijke keuzes:

• Werk alleen met officiële proefplaatsingen
• Sta geen ‘werkend proefdraaien’ toe → Geen uitzonderingen. Ook niet “voor één dag”.
• Maak duidelijke afspraken met opdrachtgevers → Leg vast wat wel en niet mag. En leg uit waarom.
• Train je intercedenten en recruiters → Zij zitten aan de voorkant. Daar moet het goed gaan.
• Check altijd: arbeid, gezag, loon → Twijfel? Dan is het risico vaak al te groot.

Waarom dit nu belangrijk is

De arbeidsmarkt blijft krap. Snel schakelen is belangrijk. Maar snelheid mag geen risico worden.

Want één verkeerde inschatting kan leiden tot:

• onbedoelde vaste contracten
• loondoorbetalingsverplichtingen
• juridische procedures
• reputatieschade

En dat wil je simpelweg voorkomen.

Samen groeien. Samen sterker.

Dit soort vraagstukken laten zien hoe complex de flexbranche kan zijn. En waarom je het niet alleen hoeft te doen. Bij Flexhub zeggen we niet voor niets: Waarom moeilijk doen, als het samen kan?

Wij helpen flexondernemers dagelijks met dit soort juridische vraagstukken. Zodat jij je kunt focussen op groei.

Twijfel je of proefdraaien een arbeidsovereenkomst wordt? Neem contact met ons op. We kijken graag met je mee.

Veelgestelde vragen