Voor wie geldt de Wtta wel en niet? Van uitzendbureaus tot zzp-bemiddeling

De Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) geldt niet alleen voor uitzendbureaus. Ook detacheerders, payrollbedrijven, doorleners en andere ondernemingen die personeel uitlenen, kunnen onder de wet vallen. Het gaat daarbij vooral om de manier waarop je werkt. Stel je tegen betaling werknemers ter beschikking die onder leiding en toezicht van een andere organisatie werken? Dan heb je vanaf 2028 in principe een Wtta-toelating nodig.

Maar er zijn uitzonderingen. Bijvoorbeeld bij collegiale uitleen, uitleen binnen hetzelfde concern en bepaalde vormen van dienstverlening. Ook kunnen sommige ondernemingen die slechts beperkt personeel uitlenen een ontheffing aanvragen.

Wanneer val je precies onder de Wtta en wanneer niet? En hoe zit het met zzp-bemiddeling? We leggen het uit aan de hand van de belangrijkste regels en praktijkvoorbeelden.

Wil je eerst weten hoe het toelatingsstelsel werkt? Bekijk dan onze complete Wtta gids.

Inhoudelijk gecontroleerd door: Martijn van Remmelzwaal, Operationeel Directeur bij Flexhub.

Kort samengevat

• De Wtta geldt niet alleen voor uitzendbureaus, maar ook voor detacheerders, payrollbedrijven en andere uitleners.
• Leiding en toezicht zijn bepalend. Het gaat om de feitelijke werksituatie, niet om de naam van de overeenkomst.
• Er zijn uitzonderingen, zoals collegiale uitleen en uitleen binnen hetzelfde concern.
• Zzp-bemiddeling valt meestal buiten de Wtta, zolang er sprake is van echte zelfstandigheid.
• Ontheffing is soms mogelijk voor ondernemingen die slechts beperkt personeel uitlenen.

Wanneer val je onder de Wtta?

Om te bepalen of de Wtta voor jouw onderneming geldt, moet je eerst weten wat de wet verstaat onder het ter beschikking stellen van arbeidskrachten (TBA).

Volgens de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU) gaat het om drie kenmerken:

1. Je stelt een werknemer beschikbaar aan een andere onderneming.
2. Je ontvangt daarvoor een vergoeding.
3. De werknemer werkt onder leiding en toezicht van die andere onderneming.

Voldoet jouw situatie aan deze kenmerken? Dan is er in principe sprake van terbeschikkingstelling van arbeidskrachten en kun je onder de toelatingsplicht vallen.

Wie heeft de leiding en het toezicht?

Vooral het laatste punt is belangrijk. Het gaat niet alleen om wie juridisch werkgever is, maar ook om wie in de praktijk bepaalt hoe het werk wordt uitgevoerd.

Stel dat jouw detacheringsbureau een medewerker bij een opdrachtgever plaatst. Die opdrachtgever bepaalt dagelijks wat de medewerker moet doen, geeft werkinstructies en houdt toezicht op de werkzaamheden. Dan is er in principe sprake van terbeschikkingstelling.

Dat kan anders zijn wanneer jouw onderneming zelf verantwoordelijk blijft voor de uitvoering van een opdracht en de eigen medewerkers aanstuurt.

De naam van de overeenkomst is niet doorslaggevend. Of je een samenwerking nu detachering, consultancy of dienstverlening noemt: de feitelijke werksituatie bepaalt of de Wtta van toepassing is.

Voor welke bedrijven geldt de Wtta?

De Wtta richt zich op alle ondernemingen die arbeidskrachten ter beschikking stellen, niet alleen op traditionele uitzendbureaus. De toelatingsplicht kan daarom onder andere gelden voor:

• Uitzendbureaus: die werknemers bij opdrachtgevers plaatsen waar zij onder leiding en toezicht van de inlener werken.
• Detacheringsbureaus: die medewerkers bij klanten inzetten, terwijl de dagelijkse aansturing bij de opdrachtgever ligt.
• Payrollbedrijven: die juridisch werkgever zijn van medewerkers die bij een andere organisatie werken.
• Doorleners: die arbeidskrachten van een andere uitlener inhuren en vervolgens ter beschikking stellen aan een opdrachtgever.
• Andere ondernemingen: bijvoorbeeld consultancybedrijven of technische dienstverleners die naast hun eigen werkzaamheden ook personeel uitlenen.

Ook voor stichtingen en andere rechtspersonen kan de toelatingsplicht gelden. Het maakt bovendien niet uit of personeel uitlenen je hoofdactiviteit is of dat je dit slechts af en toe doet.

Geldt de Wtta ook voor buitenlandse uitzendbureaus?

Ja, ook buitenlandse ondernemingen kunnen onder de Wtta vallen als zij arbeidskrachten in Nederland ter beschikking stellen.

Een Pools uitzendbureau dat medewerkers naar een Nederlandse opdrachtgever stuurt, valt bijvoorbeeld in principe onder dezelfde toelatingsplicht als een Nederlands uitzendbureau.

Daarbij maakt het niet uit of de medewerkers rechtstreeks bij de opdrachtgever werken of via een Nederlandse tussenpartij worden doorgeleend.

Lees meer over de Wtta voor buitenlandse uitzendbureaus.

Wanneer geldt de Wtta niet?

Niet iedere onderneming die werknemers bij een andere organisatie laat werken, heeft een Wtta-toelating nodig. Er zijn situaties waarin geen sprake is van terbeschikkingstelling en situaties waarvoor een wettelijke uitzondering geldt.

Collegiale uitleen

Bij collegiale uitleen stelt een werkgever tijdelijk een medewerker beschikbaar aan een andere onderneming, zonder daar winst op te maken.

Denk aan een technisch bedrijf dat tijdelijk minder werk heeft en een medewerker uitleent aan een collega-bedrijf dat juist extra capaciteit nodig heeft.

Voor collegiale uitleen geldt geen toelatingsplicht, zolang aan de voorwaarden wordt voldaan. Zo moet het gaan om tijdelijke uitleen en mag de uitlenende onderneming geen winst of commerciële opslag rekenen. Ook moet de onderneming de kosten kunnen onderbouwen.

Let op: structureel personeel uitlenen tegen een commercieel tarief is geen collegiale uitleen, ook niet wanneer beide bedrijven regelmatig samenwerken.

Uitleen binnen hetzelfde concern

Ook voor het uitlenen van werknemers tussen ondernemingen binnen hetzelfde concern geldt een wettelijke uitzondering.

Stel dat twee dochterondernemingen onderdeel zijn van dezelfde groep. Een medewerker van de ene onderneming wordt tijdelijk ingezet bij de andere onderneming. Dan is daarvoor in beginsel geen Wtta-toelating nodig, zolang de uitleen binnen de wettelijke concernuitzondering valt.

Dat betekent niet dat iedere samenwerking tussen bedrijven met dezelfde aandeelhouder automatisch is uitgezonderd. De ondernemingen moeten daadwerkelijk onder de wettelijke definitie van een concern vallen.

Aanneming van werk en dienstverlening

Bij aanneming van werk of het uitbesteden van een opdracht is niet altijd sprake van terbeschikkingstelling. Het belangrijkste verschil zit opnieuw in de aansturing van de werknemers.

Een voorbeeld: een installatiebedrijf krijgt de opdracht om de elektrotechnische installatie in een bedrijfspand aan te leggen. Het installatiebedrijf bepaalt zelf hoe het werk wordt uitgevoerd, stuurt de eigen medewerkers aan en is verantwoordelijk voor het resultaat. In dat geval is er doorgaans geen sprake van terbeschikkingstelling.

Maar levert hetzelfde installatiebedrijf een monteur die dagelijks onder leiding en toezicht van de opdrachtgever werkt? Dan kan de Wtta wél van toepassing zijn.

Uitzonderingen voor specifieke organisaties en sectoren

Daarnaast kent de Wtta uitzonderingen voor bepaalde organisaties en activiteiten. Denk aan:

• bepaalde overheidsorganisaties en organisaties die mensen met een arbeidsbeperking werk bieden;
• BBL-stichtingen die studenten in dienst nemen en bij een erkend leerbedrijf plaatsen voor hun beroepsbegeleidende leerweg (BBL);
• beveiligingsbedrijven en recherchebureaus met een geldige vergunning.

Deze uitzonderingen gelden alleen als aan de wettelijke voorwaarden wordt voldaan. Een onderneming valt dus niet automatisch buiten de Wtta omdat zij actief is in één van deze sectoren.

Geldt de Wtta ook voor zzp-bemiddeling?

Bij echte zzp-bemiddeling is in principe geen Wtta-toelating nodig. Maar daarbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen het bemiddelen van zelfstandigen en het ter beschikking stellen van arbeidskrachten.

Wanneer valt zzp-bemiddeling buiten de Wtta?

Stel dat je als intermediair een zelfstandige IT-specialist koppelt aan een opdrachtgever. De zzp’er sluit een overeenkomst met de opdrachtgever en voert de opdracht zelfstandig uit, voor eigen rekening en risico.

In zo’n situatie is er normaal gesproken geen sprake van het ter beschikking stellen van een werknemer. De Wtta is dan niet van toepassing op die bemiddelingsactiviteit.

Dat verandert niet automatisch wanneer je als bemiddelaar een vergoeding ontvangt voor het vinden van de juiste zelfstandige.

Let op bij schijnzelfstandigheid

De situatie wordt anders wanneer iemand op papier als zzp’er werkt, maar de samenwerking in de praktijk kenmerken heeft van een dienstverband.

Denk aan een zelfstandige die volledig meedraait in de organisatie van de opdrachtgever, nauwelijks ondernemersvrijheid heeft en werkt onder diens leiding en toezicht.

Dan kan sprake zijn van schijnzelfstandigheid. Als de arbeidsrelatie juridisch als een arbeids- of uitzendovereenkomst moet worden aangemerkt, kan ook de Wtta een rol gaan spelen.

Een bemiddelingsovereenkomst of zzp-contract biedt dus niet automatisch zekerheid. Het gaat om de werkelijke arbeidsrelatie.

Let ook op bij een eigen bv. Werk je als directeur-grootaandeelhouder (DGA) via je eigen bv bij een opdrachtgever? Dan kun je volgens de NAU eveneens onder de toelatingsplicht vallen.

Bemiddel je als intermediair zowel zzp’ers als werknemers? Beoordeel die activiteiten dan afzonderlijk. Dat je ook echte zzp-bemiddeling doet, betekent niet dat je overige uitleenactiviteiten buiten de Wtta vallen.

Kun je ontheffing krijgen van de Wtta?

Sommige ondernemingen die slechts in beperkte mate personeel uitlenen, kunnen ontheffing aanvragen. Met zo’n ontheffing mag je werknemers ter beschikking stellen zonder een reguliere Wtta-toelating.

Daarvoor gelden verschillende voorwaarden:

• De omzet uit het uitlenen van werknemers bedraagt minder dan 10% van de totale jaaromzet.
• De omzet uit uitlenen is niet hoger dan € 5 miljoen per jaar.
• De onderneming heeft vóór de aanvraag minimaal twaalf maanden loon betaald.
• De onderneming is geen uitzendbureau of payrollbedrijf.

Je moet aan alle voorwaarden voldoen. Bovendien moet je de omzetgegevens laten beoordelen door een accountant en de ontheffing aanvragen bij de NAU.

De regeling is vooral bedoeld voor ondernemingen die naast hun hoofdactiviteiten een beperkt aantal werknemers uitlenen. Voor reguliere uitzend- en payrollbedrijven is deze ontheffing niet bedoeld.

Wat is het verschil tussen een uitzondering en een ontheffing?

Dit onderscheid is belangrijk. Bij een wettelijke uitzondering geldt de toelatingsplicht niet voor de betreffende activiteit. Je hoeft daarvoor geen toelating of ontheffing aan te vragen.

Bij een ontheffing valt de activiteit in principe wel onder de Wtta, maar geeft de NAU je toestemming om zonder reguliere toelating werknemers uit te lenen. Je moet deze ontheffing zelf aanvragen en blijven voldoen aan de voorwaarden.

Verwar een ontheffing van de toelatingsplicht ook niet met een vrijstelling van de waarborgsom. Dat zijn twee verschillende regelingen. Ook als je een Wtta-toelating nodig hebt, kun je onder voorwaarden vrijstelling krijgen van de waarborgsom. Lees wanneer je de Wtta-waarborgsom wel of niet moet betalen.

Val je onder de Wtta? Dit zijn je volgende stappen

Blijkt dat jouw onderneming onder de toelatingsplicht valt en kom je niet in aanmerking voor een uitzondering of ontheffing? Dan moet je je voorbereiden op toelating.

De Wtta treedt op 1 januari 2027 in werking. Vanaf 1 januari 2028 wordt gehandhaafd op de toelatingsplicht. Vanaf dat moment mag je in principe alleen nog personeel uitlenen als je bent toegelaten, een geldige ontheffing hebt of onder de overgangsregeling valt.

Voor veel uitzend- en detacheringsbureaus betekent dit dat zij hun administratie, processen en interne controles moeten voorbereiden op het Wtta-normenkader.

Wil je weten welke stappen je moet zetten richting 2027? Bekijk dan ons Wtta-stappenplan. Wil je vooral controleren hoe goed jouw organisatie al is voorbereid? Gebruik dan de Wtta-checklist.

Twijfel je of jouw onderneming onder de Wtta valt? Neem contact op met de specialisten van Flexhub. We denken met je mee over wat de wet voor jouw situatie betekent.

Veelgestelde vragen over de Wtta

Weet welke regels voor jouw onderneming gelden

Of je onder de Wtta valt, hangt vooral af van hoe je personeel inzet en wie in de praktijk leiding en toezicht houdt. Niet alleen uitzendbureaus, maar ook detacheerders, doorleners en andere dienstverleners kunnen daardoor toelatingsplichtig zijn.

Breng daarom goed in kaart welke activiteiten jouw onderneming uitvoert en welke arbeidsrelaties daarbij horen. Zo weet je of je een toelating moet aanvragen, een uitzondering kunt gebruiken of mogelijk in aanmerking komt voor ontheffing.

Wil je het juridisch werkgeverschap en de bijbehorende backoffice liever niet zelf organiseren? Bekijk dan de mogelijkheden om je backoffice uit te besteden aan Flexhub. Dan kun jij je richten op je klanten en de groei van je onderneming.

Waarom moeilijk doen, als het samen kan?